osobowość paranoiczna

Terapia poznawcza

Główną strategią jest wzmocnienie w pacjencie poczucia własnej skuteczności, a kolejno praca przebiega nad zmianą myśli automatycznych, podstawowych założeń pacjenta i zachowań interpersonalnych. 

 

1.     Pacjent wykazuje niezwykłą czujność i defensywność, które to wypływają z przekonania, że musi on chronić swoje bezpieczeństwo.

Nakłanianie do ufności nie jest dobrą strategią postępowania. Zamiast tego terapeuta powinien otwarcie zaakceptować brak ufności i z czasem udowodnić swoje szczere intencje.

Nie wolno wywierać na pacjencie presji na rozmowę o problematycznych myślach czy emocjach. Na początek terapeuta powinien zaproponować zajęcie się jakimś problemem, którym można się zająć za pomocą interwencji behawioralnej.

Pacjenci tacy czują silny lęk, gdy czują się do czegoś przymuszani, niesprawiedliwie traktowani bądź sprowadzani do niższej pozycji.

2.     Pracując nad poszczególnymi problemami warto wzmacniać w pacjencie poczucie skuteczności jego działań w problematycznych sytuacjach oraz pogłębić przekonanie, że poradzi sobie z każdym doraźnym problemem. Dzięki temu zmniejsza się lęk i napięcia oraz defensywność.

3.     Pacjent posiada przekonanie, iż „wszyscy ludzie są niebezpieczni”. Warto zanalizować wpływ osób znaczących na przekonania pacjenta. Nadto trzeba nauczyć pacjenta jak odróżniać osoby godne zaufania od pozostałych.

4.     Praca przebiega też nad zmianą dysfunkcjonalnych wzorców interakcji interpersonalnych, by pacjent nie prowokował wrogich reakcji otoczenia, podtrzymujących paranoiczny ogląd świata. Przydatne też mogą być treningi asertywności i otwartej komunikacji.

5.     Kolejnym wieńczącym krokiem jest rozwiniecie w pacjencie zdolności empatii i rozumienia innych punktów widzenia. Pacjent ma np. za zadanie przewidzieć wpływ, jaki jego działania będą mieć na innych, ma zastanawiać się jak by się czuł, gdyby role zostały odwrócone. Ma wywioskować z zachowań partnera – jego myśli i uczuć, a następnie spróbować dowiedzieć się, czy wnioski zgadzają się z dostępnymi danymi. Choć początkowo wnioski mogą być nietrafne, to pacjent z czasem rozwinie zdolność rozumienia punktu widzenia innych osoby.

6.     Wspomagające:

Rozwijanie umiejętności radzenia sobie z napięciem i niepokojem.

Techniki progresywnej relaksacji mięśni (MT).