zaburzenia odżywiania

 

 

ANOREKSJA

KRYTERIA DSM-IV:

  • silny lęk przed otyłością, nawet przy obecnej niedowadze
  • zaburzenie percepcji własnego ciała (widzi się siebie jako osobę grubą, mimo wychudzenia), co wpływa na samoocenę
  • znaczący spadek wagi (odmowa utrzymania wagi w normie dla danego wieku i wzrostu lub powyżej)
  • u dziewcząt, zanik miesiączki przez przynajmniej trzy cykle.

PRZYCZYNY

  • podejście psychodynamiczne: nieprawidłowe interakcje na linii matka–dziecko
  • podejście systemowe: uwikłanie rodziny (wg Davida Fielda): nadmierna kontrola ze strony rodziny prowadzi do gwałtownej potrzeby uzyskania niezależności i utrudnień w komunikowaniu emocji
  • inne: kulturowy nacisk na ideał szczupłej sylwetki – kobietom mówi się, by były szczupłe, a coraz trudniej im to osiągnąć ze względu na wzrost przeciętnej wagi ciała; ciało postrzegane jako element tożsamości
  • podejście genetyczne: zaburzona czynność podwzgórza (ale może być też skutkiem)
  • uważa się też, że anoreksja i bulimia to odmiany zaburzeń nastroju (m.in. depresji). Niejasne jest to, czy depresja jest ich przyczyną, czy skutkiem.
  • ryzyko wystąpienia: okres dojrzewania, 95 proc. cierpiących na anoreksję to kobiety.

PODTYPY:

  1. powstrzymujący się: wychudzenie wynika z odmawiania przyjmowania pokarmu
  2. przeczyszczający się: osoby te również odmawiają przyjmowania pożywienia, ale gdy już przyjmą jakąś porcję – prowokują wymioty lub stosują środki przeczyszczające, by pozbyć się jedzenia z organizmu

 

BULIMIA

KRYTERIA wg DSM-IV:

  • charakteryzuje się szybkim zjadaniem (pochłanianiem) wielkich ilości jedzenia i, co ważne, poczuciem utraty kontroli nad spożywaniem pokarmu – epizody żarłoczności powtarzają się w przerywanych okresach (np. co dwie godziny).
  • powtarzające się niewłaściwe zachowania kompensacyjne (korygujące, wyrównujące) - prowokowanie wymiotów, zażywanie środków moczopędnych, stosowanie głodówek i intensywne ćwiczenia fizyczne, których celem jest zapobieganie tyciu
  • objadanie się i zachowania kompensacyjne powtarzają się przynajmniej dwa razy w tygodniu przez 3 miesiące,
  • samoocena wyznaczana jest zwłaszcza wagą i kształtem ciała - ciało postrzegane jako element tożsamości.
  • objawy te nie występują tylko podczas epizodów anoreksji,
  • poczucie wstydu, niepokoju i bezradności z powodu okresów obżarstwa i kompensacji – wiele bulimików cierpi też na depresję
  • wymiotowany kwas żołądkowy prowadzi do próchnicy zębów
  • problemy z miesiączką
  • częste wypróżnienia – utrata płynów organicznych i zachwianie równowagi elektrolitów – uszkodzenie serca
PRZYCZYNY:

- te same co przy anoreksji
- posługiwanie się strategiami poznawczymi, a nie fizjologicznymi, w celu kontrolowania jedzenia  (ważny jest wizerunek, a nie potrzeby ciała)
- poszukiwanie w jedzeniu ucieczki od stresu, a następnie – w wypróżnieniach – ucieczki przed wyrzutami sumienia wywołanymi jedzeniem
- możliwe zaburzenia hormonalne.

 

Anoreksja a bulimia – podobieństwa i różnice

Podobieństwa:
- zakłócenia indywidualnych wzorców/ nawyków odżywiania;
- mają takie same przyczyny, objawy, przebieg i skutki
- pojawiają się w okresie dojrzewania i trwają dłużej niż do okresu wczesnej dorosłości;
- możliwość zachorowania w  konsekwencji na poważne choroby somatyczne (spadek ciśnienia krwi i temperatury ciała, arytmia serca, opóźnienie wzrostu kości i anemia) , a nawet śmierć.

Różnice:
- obie choroby przybierają skrajne formy: od drastycznego ograniczania ilości pożywienia (anoreksja) do przyjmowania nadmiernych jego ilości (bulimia).
- niektórzy bulimicy są nadmiernie szczupli, ale większość mieści się w normie; anorektycy w normie się nie mieszczą (KK).