Zaburzenia osobowości - wiązka C

 
 
 

Zaburzenia wiązki C charakteryzują się lękiem i strachem doświadczanym przez osoby dotknięte zaburzeniem z tej grupy. Wysoki poziom niepokoju i zamartwiania się połączony z tendencją do skrywania swych uczuć wyróżniają tę grupę, ponieważ w/w cechy są niezauważalne w pozostałych dwóch wiązkach zaburzeń osobowości (A, B). Ponad to zaburzenia obawowo-lękowe obejmują zachowania cechujące się nadmierną troską o wypełnianie zasad etycznych. Wśród zaburzeń osobowości wiązki C wyróżniamy unikowe zaburzenie osobowości (osobowość unikowa), zależne zaburzenie osobowości (osobowość zależna) oraz obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości.

 

Antyspołeczne zaburzenie osobowości

Najbardziej wyrazistą cechą osobowości unikającej jest skrajne zahamowanie społeczne i introwersja powodując poważne trudności w kontaktach społecznych i unikanie ich. Osoby cierpiące na to zaburzenie odwracają się od ludzi i od nowych doświadczeń a to prowadzi do stałego wzorca zachowań i relacji emocjonalnych ograniczających relacje społeczne. Dotknięci tym zaburzeniem są nadwrażliwi i odczuwają strach przed krytyką, ośmieszeniem i odrzucenie jednocześnie pragnąc poprawnych relacji interpersonalnych i bliskości. W związku z brakiem umiejętności odnoszenia się do innych osób cierpiący na to zaburzenie odczuwają ostry lęk połączony z niską samooceną.

Podsumowując o unikowym zaburzeniu osobowości mówimy, gdy nadwrażliwość na negatywną ocenę, poczucie niedostosowania oraz społeczne wycofanie przybierają formę stałych zachowań i reakcji emocjonalnych.

     Niepokojące sygnały:

  • Nieśmiałość, nadwrażliwość na krytykę, niskie poczucie bezpieczeństwa, poczucie bycia gorszym od innych oraz wysoki poziom lęku przed upokorzeniem.
  • Unikanie nowych sytuacji i emocji (także pozytywnych) oraz niechęć w podejmowaniu ryzyka i nieangażowanie się w nowe działania.
  • Unikanie, powstrzymywanie się oraz niechęć do wchodzenia w relacje z innymi ludźmi, poznawania nowych osób, utrzymywania częstych kontaktów z powodów takich jak lęk przed krytyką, odrzuceniem, ośmieszeniem lub poczucie niedopasowania społecznego.

 

Objawy występują u osób powyżej 15 roku życia jednak by postawić diagnozę, dana osoba musi mieć minimum 18 lat. Jak zachowuje się osoba z antyspołecznym zaburzeniem osobowości?

Nie przestrzega zasad prawnych obowiązujących w danym kraju, środowisku bądź kulturze i nie są to jednorazowe wyskoki, lecz są one powtarzalne. Ponadto łatwo zmienia tożsamości, oszukuje, nakłaniania innych do bezprawnych działań, które przynoszą jej korzyści materialne, lub sprawiają emocjonalną przyjemność. Dodatkowo mogą ją charakteryzować zachowania impulsywne oraz agresywne: bójki, lekceważenie zasad bezpieczeństwa, panujących w pracy czy w szkole, nonszalancja wobec zobowiązań finansowych np. nie płacenie rachunków. I przede wszystkim brak wyrzutów sumienia z powodu swych antyspołecznych działań. Co ważne, opisywane osoby potrafią zracjonalizować swoje niepochlebne zachowania.

Trzeba zaznaczyć, że jeśli jakiekolwiek z powyższych zachowań wystąpiło jednorazowo nie możemy mówić o antyspołecznym zaburzeniu osobowości. Każdy z nas kiedyś złamał jakąś zasadę, czy nawet prawo obowiązujące w danym kraju czy środowisku. Nie mówiąc już o wdaniu się w bójkę w obronie godności miłości swojego życia, czy obronie praw słabszego. Osoby z tego typu zaburzeniem osobowości jednak łamią prawo w celu uzyskania korzyści dla siebie lub przyjemności emocjonalnej. Robią to często i od lat.

Leczenie zaburzenia antyspołecznego osobowości jest bardzo trudne. Bliskim trudno wspierać swych krewnych z zaburzeniem, ponieważ nie bardzo chcą one współpracować. Uważają ponadto, że po prostu są zdrowe. Jedyne co bliski może zaoferować, to bezgraniczna miłość, wsparcie duchowe, nauka empatii i odczuwania emocji. Można też akcentować dobre i pozytywne zachowania osoby chorej, by po prostu je wzmocnić. Jednak najważniejsze to zapobiegać. Rodzice powinni dać dziecku wparcie emocjonalne, troskę i przede wszystkim miłość bezgraniczna i bezwarunkową od pierwszych dni życia (KS).

     Zależne zaburzenie osobowości

Osobowość zależna wyróżnia się przede wszystkim przesadną potrzebą bycia pod czyjąś opieką prowadzącą do znacznej uległości oraz lękiem przed rozstaniem i potrzebą przebywania w czyjejś obecności. Osoba zależna pozostawiona sama czuje się nieudolna i bezradna. Ludzie dotknięci zależnym zaburzeniem osobowości zrzucają na innych ludzi odpowiedzialność za najważniejsze strefy życia pozostając im całkowicie podporządkowani. Uległość ta powodowana jest lękiem przed utratą wsparcia ze strony partnera lub osoby z najbliższego otoczenia, ponieważ osoba zależna tkwi w poczuciu, iż wyrażenie własnej potrzeby lub poglądu może podważyć istnienie związku. Efektem tego jest częste trwanie w związku, w którym osoba zależna znosi znęcanie się fizyczne i psychiczne, ponieważ boi się porzucenia. Brak pewności siebie powoduje trudności w podejmowaniu decyzji a własna osoba często określana jest jako głupia i bezradna, gdy w rzeczywistości ma dobrze rozwinięte umiejętności potrzebne do funkcjonowania w życiu codziennym.

Podsumowując kryteria diagnostyczne określają zależne zaburzenie osobowości jako trwałą nadmierną potrzebę podlegania opiece powodującą skrajną uległość i lęki separacyjne.

     Niepokojące sygnały:

  • Nieuzasadnione i nadmierne obawy przed byciem pozostawionym bez opieki i wsparcia oraz nadmierne dążenie do uzyskania wsparcia poprzez dobrowolne działania niezgodne z własnymi przekonaniami.
  • Niska samoocena, poczucie bezradności i nieudolności w działaniu bez wsparcia ze strony innych oraz poważne trudności w podejmowaniu codziennych najprostszych decyzji.
  • Poczucie niezdolności zaopiekowania i zajęcia się samym sobą.
  • Po zakończeniu jednej relacji usilne poszukiwanie nowego związku, który widziany jest jako źródło opieki i wsparcia.

 

     Obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości

Trwałe zaabsorbowanie porządkowaniem, skrajne dążenie do doskonałości oraz umysłowa i interpersonalna kontrola to cechy charakteryzujące obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości. Osoby cierpiące na to zaburzenie stale wymagają perfekcji od siebie oraz innych. Trwałe dążenie do perfekcjonizmu a co za tym idzie obawy przed popełnieniem błędu powoduje skupianie się nad mało istotnymi elementami często uniemożliwiając dokończenie jakiegoś przedsięwzięcia. Ponad to brak zadowolenia z własnych osiągnięć mimo doskonałych wyników prowadzi do zwlekania z ważnymi sprawami, gdyż wydają się być zbyt trudne do zrealizowania. Dotknięci tym zaburzenie osobowości oddają się pracy do tego stopnia, iż znacznie zaniedbują kontakty międzyludzkie oraz wszelkie przyjemności a zrobienie czego dla rozrywki lub zwykły relaks przychodzi im z wielkim trudem.

Podsumowując zaabsorbowanie perfekcjonizmem odbywa się kosztem otwartości, elastyczności i efektywności, dlatego cierpiący na to zaburzenie często są określani przez otoczenie jako osoby nadmiernie sumienne, uparte i sztywne.

     Niepokojące sygnały:

  • Nadmierne dążenie do doskonałości oraz skrajne przywiązywanie uwagi do reguł, szczegółów, harmonogramów zakłócające podstawowy sens czynności.
  • Niechęć przekazywania pracy lub współpracy z innymi oraz przesadne poświęcanie się pracy.
  • Rażąca oszczędność na siebie i bliskich.
  • Zbieranie zużytych i bezwartościowych przedmiotów, które nie posiadają żadnej wartości w tym sentymentalnej (DF).